Arka plan

Kendini dillerin, kültürlerin, kültürel belleğin ve yine kültürler arasında çevirinin incelenmesi ve korunmasına adayan beşeri bilimler, bilgi ve iletişim teknolojilerini en çok zorlayandır. Çünkü bu bilim dalının verileri dağınık, bilgi ve iletişim teknolojileri söz konusu olduğunda hemen öne çıkıveren bilimlerin verilerinden daha karmaşıktır.

Ancak şimdiye kadar beşeri bilimlerin (insan bilimleri anlamında) genel anlamda, ve özelde de, beşeri değerlerin ve ürünlerin dijitalleştirilmesinin, tanımlanmasının ve analizinin bilgi ve iletişim teknolojisinin gelişimi konusunda sahip olduğu potansiyel, sonuçta bundan sadece kazançlı çıkmaları söz konusu olabilecek olan bilişim ve mühendislik bilimleri tarafından hemen hiç farkedilmemekte veya hep göz ardı edilmektedir. Sonuç itibarıyla beşeri bilimler, bilgisayarlı hesaplama yöntemlerinin uygulanabileceği, yazılım ve donanım sistemlerinin devreye sokulabileceği çok sayıda alanı bünyesinde bulundurmaktadır.

Fakat çoğu Avrupa ülkesinin beşeri bilimleri de, kendi güç ve önemlerinin, tam da mühendislik ve bilişim bilimlerini, dağınık ve karmaşık verilerinin işlenmesi konusunda donanım ve yazılım çözümlerinin geliştirilmesine teşvik etmek suretiyle, teknolojik gelişmeye yapacakları katkıda yattığının pek az bilincindeler. Eğer yeni teknolojilerin sunduğu imkanları, bizzat kendi asıl amaçları doğrultusunda daha iyi kullanabilirlerse, büyük ölçüde ilerleme kaydedecekleri gerçeği de Avrupa ülkeleri beşeri bilimlerinin bilincinde henüz çok az yer etmektedir. Bu konuda olsa olsa Büyük Britanya bir istisna olarak gösterilebilir.

Beşeri bilimlerin çok az farkında olunan bir yönü de, bu bilim dalı bölümlerinde, bilişim ve mühendislik bölümlerinin yokluğunu çektiği öğrencilerin yoğun olarak yer almasıdır, yani bayanların. Bizzat beşeri bilimler bile bu potansiyelin farkında değiller. Çeşitli kesimlerin, bayanları beşeri bilimleri terk etmeye zorlayıp, tabiat bilimlerine ve teknik öğrenim alanlarına yönlendirmelerini adeta seyrediyorlar. Halbuki, beşeri bilimlerin görevi, kendi bölümlerindeki öğrenimi bilişimsel unsurlarla entegre etmek ve öğrencilerine bilgisayarlı çalışma yöntemlerinin uygulanması becerisini kazandırmak suretiyle, cinsiyet ayırımına daha duyarlı ve daha geniş bir bakış açısıyla yaklaşmak olmalıdır. Böylece, sert (eril) ve yumuşak (dişil) diye tanımlanan disiplinlerin arasındaki uçurumu desteklemek yerine, onun ortadan kaldırılmasına katkıda bulunabilirler.

Gerçi son 30 yılda bilgisayar kullanımı ve bilgisayarlı çalışma yöntemleri konusunda beşeri bilimler disiplinlerini geniş anlamda (krş.: İnsan bilimleri) kapsayan bir tartışma oluştu, fakat bu durum, beşeri bilimler öğreniminde bugüne kadar henüz çok az dikkate alınmakta. Üstelik bilgisayar uygulamaları ve çeşitli kültürel ürünler arasında arayüzde neler olacağı, yeni bilgilerin elde edilmesinde bilgisayarlı çalışma yöntemlerinin nasıl uygulanacağı, inceleme konusu verinin bilgisayarlı çalışma yöntemlerinden neler beklediği ve bilgisayarlı çalışma yöntemiyle analiz edilebilmeleri için, soruların nasıl formüle edilmesi gerektiği soruları hemen hemen hiç sorulmamakta.

İnsan bilimleri bilgi işleminde ve dijital insan bilimlerinde görüldüğü gibi, bilgisayarlı çalışma veya dijitalleştirme süreç ve çabalarının, disiplinler arasındaki, teori ile pratik arasındaki, teknolojikuygulama ve bilimsel düşünce arasındaki geleneksel sınırları gittikçedaha çok sorgulamalarına, kendi araçlarını (Tools) istemekle kalmayıp, yeni disiplinler ötesi metodolojiler de ortaya koymalarına rağmen, bugüne kadar disiplinler arasında eleştirisel bir diyalog oluşmamaktadır.

Bilinç konusundaki, disiplinler arası ve disiplinler ötesi yöntemlerdeki ve yaklaşım şekillerindeki eksiklik, geleceğe yönelik düşünce biçimlerinin ve yöntemlerin paylaşılmaması, sadece beşeri bilimlerdeki genç nesil bilim adamlarını değil, bilişim ve mühendislik bilimlerindekileri de olumsuz etkilemektedir.